Verhalen van Prattenburg

Wie vandaag de dag over Natuurbegraafplaats Prattenburg wandelt, ervaart vooral de serene rust van een eeuwenoud natuurgebied. De wind ruist door de boomkronen, vogels fluiten en de seizoenen volgen elkaar in stilte op. Maar die rust is niet vanzelfsprekend. Onder de bosbodem en langs de brede lanen liggen de sporen van een bewogen verleden.

De ‘houtfabriek’ van de heren van stand

De geschiedenis van Landgoed Prattenburg gaat ver terug in de tijd. De naam ‘Prattenborch’ duikt al in 1502 voor het eerst op in oude akten. Na in verschillende handen te zijn geweest, kwam het landgoed in 1694 in het bezit van Jacob van Wijck, die het twee jaar later naliet aan zijn neef Anthony van Asch van Wijck. Tot op de dag van vandaag is het landgoed in het bezit van deze familie.

Wie nu door het bos loopt, ziet statige, brede lanen. Die liggen er niet zomaar. Tot de negentiende eeuw bestond dit gebied namelijk vooral uit open heidevelden waar schapen graasden. Onder de latere generaties Van Asch van Wijck startte de grootschalige ontginning tot productiebos. De heide maakte plaats voor kaarsrechte percelen met grove dennen. Dit hout was specifiek bedoeld voor de Limburgse mijnbouw om daar de mijngangen te stutten. Hoewel die oude structuur hier en daar nog herkenbaar is, is het bos inmiddels organisch meegegroeid met de tijd. De meeste lanen en paden zijn allang niet meer kaarsrecht, en nieuwe, slingerende paden zorgen ervoor dat je nu echt door een natuurgebied wandelt in plaats van een productiebos.

Littekens in het landschap

Naast de sporen van deze oude ‘houtfabriek’ heeft ook de Tweede Wereldoorlog zijn littekens achtergelaten op het landgoed. Direct in het gebied van de natuurbegraafplaats liggen oude loopgraven die destijds onderdeel waren van de verdedigingslinies; vandaag de dag zijn het stille rimpels in de bosbodem.

Iets dieper in het bos, aan de overkant van de begraafplaats op de Prattenburgseberg, bevindt zich bovendien een herdenkingsmonument. Hier, op de plek waar het monument nu staat, kwam sergeant Francis Anthony McCluskey om het leven. Hij was een Noord-Ierse piloot van een geallieerde bommenwerper die in de nacht van 6 oktober 1942 neerstortte. Dit monument herinnert aan die roerige periode en geeft het huidige natuurgebied een extra laag van stilte en bezinning.

Bosbessen plukken voor een zakcentje

Het zijn echter niet alleen de grote historische gebeurtenissen die Prattenburg hebben gevormd. Het landgoed is ook diep geworteld in de persoonlijke, kleine herinneringen van de lokale gemeenschap. Vrijwel iedereen uit Veenendaal, Rhenen en omstreken kent het gebied van jongs af aan.

Oudere generaties herinneren zich nog goed hoe ze hier als kind urenlang bosbessen moesten plukken voor de bekende lokale ijsboer, Jochem van Hardeveld, om een zakcentje te verdienen. Ook was het bos vroeger het decor voor de bekende ANWB-werkweekenden. Jongeren kwamen kamperen op de kleine kruidenweide en combineerden gezelligheid met hard werken in het bosbeheer.

Al deze levendige herinneringen aan plukken, werken en kamperen maken dat Prattenburg voor veel bezoekers en nabestaanden geen anoniem stuk natuur is, maar een plek vol nostalgie, herkenning en warme verhalen. Hier, waar het verleden rust geeft aan de toekomst.